وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ « 1 » . « و با آنان بجنگيد تا ديگر فتنه‌اى نباشد و دين مخصوص خدا شود ، پس اگر دست برداشتند ، تجاوز جز بر ستمكاران روا نيست » . بنابر اين ، بايد « نسخ » نيز عقلا وقوعا امكان‌پذير باشد ؛ زيرا ملاك در هر دو مورد يكسان است و تنها قيد زمان در احكام توقيتى ظاهر و آشكار است ، ولى در مورد « نسخ » نهان بوده و بر حسب ظاهر به صورت مطلق بيان شده است ؛ چنان كه در عالم تكوين نيز چنين تغييرات غير مترقّبه‌اى وجود دارد كه ما هرگز رخداد آنها را پيش بينى نمىكرديم « 2 » . دليل سوم دين رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - بر پايه دلايل نقلى و عقلى ، جهانى بوده و خاتم همهء اديان آسمانى پيشين است و امت محمدى نيز بدان اجماع دارند ، حتى پژوهشگرانى كه وقوع « نسخ » را در حوزهء قرآنى منكرند نيز به اين مسأله اذعان دارند كه شرايع پيشين ، موقّت و امددار بوده و از پيوستگى و ابديّت برخوردار نبوده‌اند ، همگى توسط شريعت مقدس اسلام نسخ گرديده و حاكميّت و اقتدار خود را با آمدن اسلام از دست داده‌اند و ديگر در مقام عمل مشروعيت و حجيّت ندارند ؛ زيرا كه خداوند فرمود : الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً « 3 » « امروز دين شما را برايتان كامل و نعمت خود را بر شما تمام گردانيدم و اسلام را براى شما [ به عنوان ] آيينى برگزيدم » .

--> ( 1 ) بقره ، 193 . ( 2 ) ر . ك : على حسن العريض ، پيشين ، ص 121 . با توضيحى از نگارنده و محمد عبد العظيم زرقانى ، ج 2 ، صص 189 - 190 . سيد ابو القاسم خوئى ( ره ) ، پيشين ، ص 280 . ( 3 ) مائده ، 3 .